 | | | | | |  | |  |  | |  | |  | | Café aan de Kirk | | Fiets, Wandel en Dorps Café in het Heuvelland |
|  | | | | Café aan de Kirk
Mientje en Hub Damoiseaux,
Schilder Hub werd ruim 27 jaar geleden voor een voldongen feit gesteld: tegelijk met het aanbieden het kerstpakket kreeg hij te horen, dat zijn baas stopte met het bedrijf. Maar Hub is er de man niet naar om bij de pakken neer te zitten en zo werd samen met echtgenote Mientje werkzaam in het horecawezen na een oplossing gezocht en ontstond de interesse om een café te beginnen in hun geboortedorp Sibbe/IJzeren. In die tijd stond in Sibbe café Modern van uitbater Lei Geurten te huur. Er werd tussen neus en lippen door geinformeerd naar de mogelijkheden, maar een eventuele overname ging niet door omdat de exploitanten zelf nog even in het vak wilden blijven. Exploitant/eigenaar Sjef (Pieke) Herben van café 't Centrum was het interesse van Mientje en Hub in het horecawezen eveneens ter ore gekomen en nodigde hen uit voor een oriënterend gesprek. De daad werd bij het woord gevoegd en vanaf dat moment kwam alles in een stroomversnelling. In april 1983 werd de overname defenitief een feit en in de eropvolgende weken werd met man en macht gewerkt in het 'nieuwe' Café aan de Kirk aan de Sibberkerkstraat 46 in Sibbe. Nog net voor het begin van de bouwvakvakantie konden Hub en Mientje Damoiseaux op 7 juli 1983 met gepaste trots hun eigen zaak openen. Er werd besloten om een ruimte naast het café tot frituur om te bouwen. "Een dergelijke voorziening bestond al geruime tijd niet meer in Sibbe en de behoefte eraan was groot. Onder massale belangstelling werd de nieuwste aanwinst op 6 januari 1984 officieel in gebruik genomen. Het was de bedoeling dat Hub de cafézaken voor zijn rekening zou nemen en echtgenote Mientje de frituur zou exploiteren. Na vier jaar zo te hebben gewerkt werd het teveel voor de twee ondernemers. De Frituur werd daarom van de hand gedaan, zodat ze zich beide volledig konden concentreren op Café aan de Kirk. De twee doen dat nu al ruim 28 jaar en tot op de dag van vandaag met heel veel plezier. Gastvrijheid en service zijn begrippen die in het enig overgebleven café van Sibbe met hoofdletters worden geschreven en proberen ze het de mensen steeds naar de zin te maken. In de loop van de achterliggende 28 jaar heeft Café aan de Kirk de nodige verbouwingen ondergaan. Nadat eerst de frituur was gerealiseerd, volgde snel daarna het aanbrengen van dubbele puien om zo eventuele geluidoverlast te beperken. In 1990 werd een vergaderruimte aan de achterkant van het Café bijgebouwd. Daarna werd ook deze ruimte vergroot tot (feest) zaalaccommodatie, mede naar aanleiding van de toenemende vraag naar partijmogelijkheden. Gezelschappen tot 150 personen kunnen vandaag de dag hier hun bijeenkomsten houden, variërend van vergaderingen tot koffietafels en van babyborrels tot bruiloften. Tal van verenigingen uit Sibbe en omstreken hebben in Café aan de Kirk hun vaste stek gevonden. Zo werd ook in deze jaren het terras uigebreid en een fietsenstalling voor het café gerealiseerd waardoor het café een gezellige en sfeervolle uitstraling heeft gekregen en het voor veel mensen uitnodigend is om aan te komen bij café aan de Kirk. Door de jaren heen is het echte dorpscafé intussen uitgegroeid tot dorps-, fiets- en wandelcafé met zaalaccomodatie waar Hub en Mientje Damoiseaux-Blom al meer dan 28 jaar met veel plezier, service en gastvrijheid klaarstaan voor alle mensen die het café bezoeken.
Sibbe in data
· Tussen 1000-1300 moet het Plateau van Margraten vanuit Geul- en Gulpdal zijn ontgonnen. Sibbe en IJzeren vanuit Oud-Valkenburg. Omstreeks 1300 hebben de bossen plaats gemaakt voor bouwland. Aan het begin van de 14e eeuw zijn de meeste Sibbenaren wellicht afkomstig uit Oud-Valkenburg.· Rond 1050 wordt met de bouw van het oorspronkelijk zaalkerkje van Oud-Valkenburg begonnen. De toewijding aan Joannes de Doper wijst op een hoge ouderdom van de parochie. De kastelen Genhoes en Chaloen in de onmiddellijke nabijheid doen vermoeden wie de oorspronkelijke bouwheren waren. De inwoners van Sibbe moeten eeuwenlang in Oud-Valkenburg ter kerke.· In een oorkonde van 1307 duikt de naam Sibbe (in de oudere schrijfwijze Cybde) voor het eerst op. Van Cybde via Cypde (1316), Sypde (1352), Sibde, Subde, Subbe, etc. ontstaat Sibbe?· In 1381 wordt het Sibberhuis (Sibberhuuske, Huize Sibbe of Villartshof) voor het eerst schriftelijk genoemd. Al meer dan 600 jaar ligt dus (een gedeelte van) deze statige gesloten herenhoeve aan de rand van het dorp Sibbe richting Vilt. Het Sibberhuis dateert in zijn huidige vorm uit de 17e - 18e eeuw en omvat een uit baksteen met speklagen en mergelblokken gebouwd herenhuis met hoeve. · Vanaf de 17e eeuw wordt er in Sibbe mergel gewonnen (“blokbreken”). De Sibbergroeve is feitelijk de enige groeve in Sibbe-IJzeren die na 1926 nog in exploitatie is.· Henrikus le Damoiseau is pachter van de Smitserhof te IJzeren in zijn eerste huwelijk met Margaretha Malveau. Henrikus trouwt vervolgens met Maria Grandjean, die op de Smitserhof overlijdt in 1715. In 1716 hertrouwt Henrikus met Johanna Delnoye. Deze vrouw ontvalt hem op 7 oktober 1747. Henrikus zelf overlijdt op hoge leeftijd op de pachthoeve van baron de Selis, de Hellinxhof, die de familie Damoiseaux lange tijd pacht vanaf rond 1730. Hoeve de Hellinxhof aan de St.-Rosastraat is thans boerderij, woonhuis en bedrijfsgebouw van Camping De Linde. Het oudste gedeelte van de hof dateert uit ca 1700. De Smitserhof lag langs de Limietstraat te IJzeren. Mogelijk is een van de huidige boerderijen daaruit voortgekomen.· De inwoners van Sibbe willen in de tweede helft van de 18e eeuw - gesteund door de pastoor van Oud-Valkenburg Mathias Damoiseaux (1729-1810) - in hun eigen dorp een nieuwe kerk bouwen omdat de kerk in Oud-Valkenburg in verval is geraakt.· De kerk van Oud-Valkenburg wordt in 1779 wegens bouwvalligheid door pastoor Damoiseaux gesloten, deels afgebroken en provisorisch hersteld. De kern van de parochie wordt min of meer naar Sibbe verplaatst. In welke schuur of dergelijk Pastoor Damoiseaux vanaf dat moment in Sibbe de Mis leest is niet bekend. Nergens blijkt dat Sibbe vóór 1800 een kapel heeft. Het kerkbestuur van Oud-Valkenburg voorkomt trouwens dat kerkbanken, etc. naar Sibbe verhuizen. · In bestuurlijk opzicht is Sibbe eeuwenlang een deel geweest van de Heerlijkheid Oud-Valkenburg. In de Franse tijd is het dorp een deel van het Kanton Valkenburg.
| Volkstelling in 1796 |
Mensen > 12 jaar |
Jonge kinderen |
HuizenBoerderijen |
| Sibbe |
167 |
|
48 |
| IJzeren |
92 |
|
21 |
| Oud-Valkenburg |
59 |
|
? |
| Gemeente Oud-Valkenburg |
318 |
142 |
|
· Oud-Valkenburg wordt in 1800 een zelfstandige burgerlijke gemeente en Sibbe gaat daar deel van uitmaken. P.J. Vanderhouwen wordt de eerste maire. Na hem wordt Th. Cornips in 1804 burgemeester. Hij is de eerste burgemeester nieuwe stijl die in Sibbe woont. · In 1842 wordt wederom een poging gedaan om te komen tot een eigen kerk en pastorie in Sibbe, hetgeen resulteert in een kapel toegewijd aan de H.Rosa van Lima. Praktisch elke inwoner van Sibbe leverde rond 1844 met geldelijke steun en/of door middel van hand- en spandiensten zijn bijdrage aan de bouw.
| 1851 |
Inwoners |
School-kinderen |
Huizen Boerderijen |
| Gemeente Oud-Valkenburg |
591 |
51 |
|
Uit: G.M. Poell: Beschrijving van het Hertogdom Limburg, 1851 · Het gemeentehuis van Oud-Valkenburg stond overigens in Sibbe! Het stond ongeveer op de plek waar jaarlijks de St.-Rosaden geplaatst wordt. De grond waarop zowel de school, de onderwijzerswoning en het gemeentehuis zijn gebouwd wordt op 17 januari 1863 gekocht van de rentenier J. van Melsen uit Maastricht. Zeer waarschijnlijk is het gemeentehuis net vóór of net na de openbare lagere school gebouwd.· Ondanks het feit dat het overgrote deel van de kinderen in Sibbe-IJzeren woonde, verzetten de inwoners van Oud-Valkenburg zich (onder leiding van Baron de Pelser Berensberg) lange tijd hevig tegen de bouw van een school in Sibbe. Pas in 1864-1865 wordt de openbare school (vier lokalen met onderwijzerswoning) gerealiseerd achter het gemeentehuis op de plek waar nu Gemeenschapshuis De Blokhut ligt.· In 1865 vindt men Romeinse grafurnen in Sibbe-IJzeren en legt men overblijfselen van Romeinse landhuizen bloot.· De toren van de St.-Rosa kerk te Sibbe komt in 1866 gereed. · In 1869 schenkt Maximiliaan Damoiseaux een perceel grond aan de gemeente Oud-Valkenburg voor een algemene begraafplaats voor Sibbe en IJzeren. Op 30 november 1870 wordt de - inmiddels ommuurde - begraafplaats ingezegend door de pastoor van Oud-Valkenburg. · Het Zangkoor Eendracht (toen nog Zangkoor St.-Gregorius) wordt waarschijnlijk in 1870 opgericht. Zangvereniging Eendracht heeft enige tijd een toneelafdeling gehad.· Ten gevolge van blikseminslag op 5 juni 1890 moet de hele torenspits van de St.-Rosa kerk te Sibbe vernieuwd worden.
| Rond 1890 |
Inwoners |
Huizen/Boerderijen |
| Sibbe |
ruim 360 |
bijna 80 |
| IJzeren |
bijna 200 |
|
Uit: Sibbe en IJzeren, een verbond door de eeuwen heen. · Vanaf de jaren 1920 vindt particuliere woningbouw plaats langs alle straten van Sibbe.· In 1922 komt er eerst elektriciteit in Sibbe en vervolgens in IJzeren.· In 1927 vindt een al lang noodzakelijke uitbreiding van de St.-Rosa kerk plaats o.l.v. architect Beurskens uit Sittard. Het is nu een driebeukige, kruisvormige kerk, gebouwd uit gezaagde mergelblokken. Het tongewelf van het schip is in hout en geschilderd als een blauw firmament met de noordelijke sterrenhemel, inclusief de Melkweg. De kerk is rijk versierd met glas-in-loodramen, beelden en muurschilderingen.· Op 1 januari 1928 neemt het RK Kerkbestuur de openbare school over van de Gemeente Oud-Valkenburg en wordt het een RK school voor gewoon lager onderwijs.
| Rond 1930 |
Inwoners |
Huizen/Boerderijen |
| Sibbe |
516 |
ca 100 |
| IJzeren |
212 |
|
Uit: Sibbe en IJzeren, een verbond door de eeuwen heen. · In 1935 wordt een nieuwe veldwachterwoning met cachot gebouwd aan de Gatseweg, thans het pand Sibberkerkstraat 60.· Op 9 oktober 1938 wordt Sportverniging Sibbe (voetbal, voorheen VV Sibbe) opgericht.· Op 10 mei 1940 begint ook voor Sibbe en IJzeren de Tweede Wereldoorlog.· Sibbe blijft tot 30 september 1940 tot de gemeente Oud-Valkenburg horen en wordt daarna samen met Oud-Valkenburg deel van de gemeente Valkenburg-Houthem. · Op 17 september 1944 is Valkenburg-Houthem helemaal bevrijd. Sibbe en IJzeren krijgen hun vrijheid terug. · Op 12 maart 1945 stort een Amerikaanse bommenwerper neer nabij Sibbe. De negen bemanningsleden sprongen eerder uit het vliegtuig en overleefden de crash. Op 21 april 1995 is deze gebeurtenis herdacht en enkele bemanningsleden uit 1945 waren daarbij aanwezig. · De eenvoudige rectoraatskerk wordt op 10 juli 1948 verheven tot parochiekerk en is inmiddels een rijksmonument.· In 1947-1948 wordt het vroegere gemeentehuis ingericht als bewaar-/kleuterschool op de benedenverdieping en als Groene Kruisgebouw op de bovenetage. · In 1950 wordt Carnavalsvereniging De Böschuule opgericht.· Op de driesprong van de Kapelstraat en de Limietstraat in IJzeren staat sinds 1955 - op de plek waar vroeger een lindeboom stond - een kapel die is toegewijd aan Maria OLV van Lourdes.· Het heeft tot de jaren zestig van de 20e eeuw geduurd voor het toerisme ook in Sibbe van belang werd. Mooie landelijke plekjes, fraaie panorama’s, natuurschoon, etc. waren er al, en een aantal familiepensions en een camping kwamen er. · In de jaren 1960-1980 vindt bebouwing van de Beckerswei en andere huisweiden plaats.· In 1966 wordt de huidige school aan de Schoolstraat te Sibbe gebouwd en per 1 januari 1967 verhuist de H. Hartschool daarheen.· De eerste steen van de St.-Rosakapel aan de Lokerstraat wordt op 28 augustus 1979 gelegd. Bisschop Gijsen zegent de kapel in op 27 april 1980. Zó krijgt Sibbe 25 jaar na IJzeren zijn devotiekapel. De moderne St.-Rosakapel ligt trouwens precies boven de historische schuilkapel in de mergelgroeve van Sibbe, die werd gebouwd en gebruikt tijdens de Franse Revolutie.· Bij de gemeentelijke herindeling op 1 januari 1982 in Zuid-Limburg wordt de naam Valkenburg-Houthem vervangen door Valkenburg aan de Geul.· Op 17 juli 1983 openen Hub en Mientje Damoiseaux-Blom het “nieuwe” Café Aan de Kirk, op 6 januari 1984 beginnen zij de naastliggende frituur en bouwen vanaf 1990 de zaalaccommodatie achter het café uit tot een ruimte voor gezelschappen tot 150 personen. De exploitatie van de frituur is intussen van de hand gedaan en het echtpaar Damoiseaux concentreert zich nu volledig op het café- en zaalgebeuren. · Op 19 september 1987 vindt de eerste reünie van (achter-)kleinkinderen van het echtpaar Delnoy-Last (en hun partners) plaats in Sibbe.· Sibbe en IJzeren kennen een zeer rijke wielerhistorie zoals in en rond Café Aan de Kirk te zien is. De naam Harings roept ongetwijfeld bij velen herinneringen op aan deze wielergeschiedenis. Huub, Ger en Peter Harings zijn de meest bekende wielrenners.Velen herinneren zich ongetwijfeld de nationale kampioenschappen cyclocross in Sibbe in de jaren 1960. Huub Harings won er één keer. Vijf keer werd hij elders Nederlands kampioen.Ook in 1992 beleeft het dorp een hoogtepunt op wielergebied. De Tour de France wordt stopgezet in Sibbe, na de start in Valkenburg, om Tourbaas Leblanc in de gelegenheid te stellen een grote pot bier te drinken met zijn vroegere ploegmakker Huub Harings.In 1998 vindt het WK-wielrennen plaats in Valkenburg en in Sibbe wordt een bijzondere bijeenkomst georganiseerd: “Toppers van toen”. Eddy Merx, Joop Zoetemelk, Henny Kuijper en andere vedetten discussiëren o.l.v. wijlen Jean Nelissen over het wielrennen en de koersen. · Op zondag 6 augustus 1995 wordt het 40-jarig bestaan van de kapel te IJzeren gevierd met een groot feest. Bij de kapel is er een Eucharistieviering o.l.v. Pastoor Vernooy. Verder is er de officiële opening van de gerestaureerde waterput.· In 2002 haalt Sibbe het nieuws omdat door het Limburgs Landschap hamsters (“korenwolven”) worden uitgezet in het reservaat bij Sibbe nabij de van Tienhovenmolen.· In 2005 verschijnt het boek Sibbe en IJzeren, een verbond door de eeuwen heen. In dit boek worden vooral feiten en situaties beschreven die specifiek zijn voor Sibbe en IJzeren. Zoals de mergelwinning en -bouw, het missen van een eigen kerk en school, de agrarische structuur die lange tijd bestond uit kleine boeren die veel handwerk deden, hetgeen vervolgens wellicht geleid heeft tot kleinschalige bedrijvigheid en het ontstaan van kleine bedrijven in bijvoorbeeld de transport, de bouw en de mergelbouw.· Op de zondag na Sacramentdag trekt de processie (“de Broonk”) vanuit de St.-Rosakerk beurtelings door Sibbe of naar IJzeren. In 2010 trok de processie naar IJzeren. Het processiekruis werd dat jaar voor de honderdste keer gedragen door een lid van de familie Reijnders. Het kruis werd zestig jaren lang gedragen door Harrie Reijnders uit IJzeren. Hij kreeg daar destijds zelfs een kerkelijke onderscheiding voor. Zijn kleinzoon Frank Delnoy zet de traditie momenteel voort. Hij droeg in 2010 het processiekruis voor de 25e keer!· Bij de landelijke verkiezingen op 9 juni 2010 werden in Gemeenschapshuis De Blokhut te Sibbe 867 geldige stemmen uitgebracht, waarvan 233 stemmen op de PVV, 143 op de PvdA, 138 op de VVD en 125 op het CDA.· Harmonie St.-Rosa en Tamboerkorps St.-Rosa, twee bloeiende verenigingen uit Sibbe-IJzeren, vierden in 2010 hun 80-jarig, respectievelijk 50-jarig bestaan. Met op vrijdag 10 september de huldiging van de jubilarissen en de receptie en op zondag 12 september een taptoe en streetparade. · Momenteel tellen Sibbe-Ijzeren ca 1400 inwoners in ca 600 woningen. · Op zaterdag 26 maart 2011 vindt de jaarvergadering van de afdeling Zuid-Limburg van de Nederlandse Genealogische Vereniging plaats in Café Aan de Kirk te Sibbe. In het café en de zaal hangen vele kiekjes uit Sibbe en IJzeren en foto’s van mensen die er wo(o)n(d)en uit onder meer de families Blom, Crutsen, Damoiseaux, Debie, Defauwes, Delnoy, Erven, Franssen, Gelissen, Harings, Herben, Heuts, Jacobs, Last, Roks en Schurgers.
Dit overzicht werd door Hub Beulen samengesteld.
info@hubbeulen.nl
|
|
| |  | |  | |
|
|
